Khoa học vũ trụ

Trái đất chao đảo: Chúng ta đã làm gì đến nỗi chuyển dịch cả trục Trái đất?

Trục Trái đất đang chuyển dịch

Chỉ gần hai thập kỷ đầu thế kỷ 21, nhưng những dấu hiệu của một hành tinh nóng lên đã hiện rõ trên toàn cầu: Hạn hán thường xuyên hơn ở Đông Phi; gấu Bắc cực khốn khổ Bắc Cực; các rạn san hô bị “tẩy trắng” ở vùng nhiệt đới; và sông băng tan chảy với tốc độ chóng mặt. Dọc theo bờ biển, mực nước biển đang dâng cao. Bằng cách đốt cháy một lượng lớn nhiên liệu hóa thạch, con người chúng ta không chỉ làm tăng nhiệt độ toàn cầu, mà cũng đồng thời đẩy Trái đất ra khỏi trục của nó. Mỗi năm kể từ năm 2005, Trái đất đã dịch chuyển trục quay độ chừng vài centimet.

Trục quay bắc-nam của Trái đất chạy qua Cực Địa lý Bắc ở Bắc Băng Dương và Cực Địa lý Nam ở Nam Cực. Nhưng khi Trái đất quay trên trục của chính nó, vị trí của Bắc Cực không thực sự cố định – nó chao đảo một chút, vì nhiều lý do.

Trái đất không phải là hình cầu hoàn hảo. Thay vào đó, nó dẹp một chút ở hai cực, và một chút phình ra ở xích đạo. Hành tinh của chúng ta cũng không hoàn toàn rắn – nó có phần co giãn: lớp vỏ rắn chắc ở bề mặt – nhưng rất mỏng. Trái đất được làm chủ yếu từ đá nóng chảy và sau đó là sắt lỏng, với lõi là sắt đặc. Đó chính là lý do tại sao khi một vật thể khổng lồ như Trái đất tự xoay quanh trụ, nó sẽ hơi chao đảo một tí.

Khám phá về trục chao đảo của Trái đất

Từ năm 1982 đến năm 2005, các nhà khoa học phát hiện ra rằng Bắc Cực đang trôi chậm về phía nam về phía Labrador, khoảng sáu đến bảy cm mỗi năm. Nhưng vào năm 2005, các chuyển động của Bắc Cực đột nhiên bị lật theo ba cách bất ngờ.

Đầu tiên, Bắc Cực bắt đầu đi về hướng đông, song song với đường xích đạo. Nó vẫn hướng về phía đông. Thứ hai, Bắc Cực đã tăng gấp ba lần tốc độ trôi dạt của nó lên khoảng hơn 24cm mỗi năm. Nó vẫn còn trôi với tốc độ này. Thứ ba, hiện tượng Chandler Wobble đã thay đổi giai đoạn và cho đến nay, các nhà khoa học không có lời giải thích cho lý do tại sao.

Chúng ta đã thải hàng tỷ tấn carbon dioxide vào khí quyển, đốt nóng nó và làm tan chảy băng. Sự kết hợp của khí quyển nóng hơn và nước biển sau đó đã làm tan chảy hơn nửa nghìn tỷ tấn băng, chảy vào đại dương. Sự phân phối nước này đã làm dịch chuyển trục quay Bắc-Nam. Tại sao cả Chandler Wobble và trục quay đột ngột thay đổi, thay vì dần dần?

Chúng ta chưa biết. Có lẽ nó giống như từ từ đẩy một cây bút chì về phía cạnh bàn. Bạn đẩy và bạn đẩy và bạn đẩy, và nó vẫn còn trên bàn. Nhưng sau đó bạn cho nó thêm một cú đẩy nhỏ nữa. Chiếc bàn không còn hỗ trợ trọng tâm của nó, và nó đột nhiên rơi xuống sàn. Và Trái đất của chúng ta cũng đang ở tình thế như thế!

Chủ đề xuất hiện trong bài viết
Back to top button
Close

Adblock Detected

Please consider supporting us by disabling your ad blocker